Sulama Atölyesi
Sucu Çok Seven Bitkilerin Sulama Tercihleri
Nane saksısını iki gün ihmal ettiğinizde yapraklar cansızca sarkıyorsa, elinizde susuzluğa hiç tahammülü olmayan bir bitki var. Bu grup, bahçedeki diğer bitkilerle aynı programa sokulduğunda ilk zarar görenler oluyor. Aşağıda, nem seven ve yarı sucul bitkileri kuru dönemlerde nasıl ayakta tutacağınızı adım adım anlatıyorum.
Hangi bitkiler "sucu çok seven" sayılır?
Kabaca üç grup var. Birincisi gerçek sucul bitkiler: nilüfer, papirüs, su sümbülü gibi kökü doğrudan suyun içinde duran türler. İkincisi kıyı bitkileri: fil kulağı (colocasia), kala zambağı, sazlık, su teresi, nane. Üçüncüsü ise sucul olmayan ama yüksek su tüketimli bahçe bitkileri: salatalık, kabak, kereviz, marul, lahana, muz, ortanca.
Ayrım önemli, çünkü sucul bitki sulama mantığı ilk gruptaki türlerde "suyu hiç eksiltmemek", ikinci ve üçüncü grupta ise "toprağı sürekli nemli tutmak ama boğmamak" anlamına gelir. İkisini karıştırmak kök çürüklüğünün en yaygın nedeni.
| Grup | Toprak durumu | Kuru dönem sıklığı |
|---|
| Gerçek sucul | Su seviyesi kök üstünde | Su seviyesi kontrolü, günlük |
| Kıyı / nem seven | Sürekli nemli, çamurlu değil | Günde 1, sıcakta 2 kez |
| Yüksek tüketimli sebze | İlk 5 cm kuruyunca | 2 günde 1, derin sulama |
Adım adım nasıl uygulanır?
- Bitkinizin grubunu belirleyin. Yaprak yapısı ipucu verir: geniş, ince ve mumsu olmayan yapraklar hızlı buharlaşma, yani yüksek su ihtiyacı demektir. Etli, tüylü veya iğne yapraklılar bu gruba girmez.
- Toprağı su tutacak şekilde hazırlayın. Nem seven bitkiler kumlu, hızlı süzen toprakta sürekli susuz kalır. Dikim çukuruna bol organik madde, kompost ve bir miktar torf karıştırın. Sulamaya hazır organik toprak hazırlama konusunda anlattığımız karışım bu bitkiler için doğrudan işe yarar.
- Su tutucu bir çanak oluşturun. Bitkinin gövde çevresine 5-8 cm yükseklikte halka şeklinde toprak seti çekin. Verdiğiniz su etrafa dağılmak yerine kök bölgesine iner. Saksıda ise alt tabak kullanın; kıyı bitkileri için tabakta 1-2 cm su bekletmek sorun yaratmaz.
- Nemi ölçerek sulayın, saate göre değil. Parmağınızı 4-5 cm daldırın. Nem seven bitkilerde toprak ele soğuk ve hafif nemli gelmelidir; tozlanmaya başladıysa gecikmişsiniz. Toprak nemini ölçme ve kontrol etme yöntemleri burada en çok işe yarayan araç.
- Kuru dönemde sıklığı değil miktarı artırın. Sabah bol su verip akşam yaprakları kontrol edin. Öğle saatlerinde sarkma varsa akşamüstü ikinci bir sulama ekleyin. Yazın bahçe sulamasında olduğu gibi, gündüz 12:00-16:00 arası sulamaktan kaçının.
- Malç serin. 3-5 cm saman, kıyılmış yaprak veya ağaç kabuğu, buharlaşmayı ciddi biçimde azaltır. Nem seven bitkilerde malç, sulama sayısını bir kademe düşürür. Gövdeye değdirmeyin, 2-3 cm boşluk bırakın.
- Damlama veya fitil sistemi kurun. Bu bitkiler için en istikrarlı çözüm damlama; toprağı sürekli aynı nemde tutar. Evde damlama sistemi kurma adımlarını uygularken damlatıcı aralığını sıklaştırın. Saksılarda fitil yöntemi de işe yarar: bir kap suya daldırılan pamuk kordonu toprağa gömün.
- Nem havuzu oluşturun. Saksıları birbirine yakın yerleştirin, aralara su dolu geniş tabaklar koyun. Havanın nemi yükselince yapraktan su kaybı düşer. Sera ve kontrollü ortamlarda sulama düzeninin mantığı budur.
- Suyu biriktirip kullanın. Bu bitkiler klor ve kirece hassastır. Yağmur suyu veya bir gün dinlendirilmiş çeşme suyu tercih edin. Su depolama kaplarından sulama, yüksek tüketimli bir bahçede masrafı da azaltır.
- Haftada bir "durulama" yapın. Sürekli sulanan toprakta tuz birikir. Haftada bir kez, saksı deliğinden akacak kadar bol su verip birikmiş tuzu yıkayın.
Sık yapılan hatalar
- Her gün az su vermek. Yüzeyi ıslatır, kök derine inmez. Nem seven bitkilerde de kural aynı: az sıklıkla değil, her seferinde kök bölgesine ulaşacak kadar su.
- Sucul bitkiyi kaktüs toprağına dikmek. Perlit ağırlıklı karışım suyu tutmaz; bitki günde iki kez sulansa bile susuzluk belirtisi gösterir.
- Drenajsız saksıyı "nem seviyor" diye tercih etmek. Gerçek sucul türler dışında, durgun su köke oksijen bırakmaz. Nemli toprakla bataklık toprağı aynı şey değil.
- Yapraklara su püskürtüp sulama saymak. Nem artar ama kök susuz kalır. İkisi ayrı işlem.
- Kışın aynı programa devam etmek. Büyüme yavaşlarken su tüketimi de düşer. Kış aylarında bu bitkilerin sulaması genelde yarıya iner.
- Sarkan yaprağı hemen susuzluk sanmak. Aşırı sul