Sulama Atölyesi
Evde Damlama Sistemi Nasıl Kurulur
Bahçeye her akşam hortumla su taşımaktan yorulduysanız, aklınıza gelen ilk çözüm muhtemelen damlama sulama sistemi olmuştur. İyi haber: bu iş için tesisatçı çağırmanız gerekmiyor. Kötü haber diye bir şey de yok aslında; sadece birkaç ölçü almanız ve doğru parçaları seçmeniz yeterli.
Damlama sulama tam olarak ne yapıyor?
Suyu bitkinin kök bölgesine, damla damla ve düşük basınçla veriyor. Yapraklar ıslanmadığı için mantar hastalıkları azalıyor, su buharlaşmadan toprağa iniyor, aralara yabani ot daha az çıkıyor. Serpme sulamada suyun bir kısmı yollara ve havaya gider; damlamada neredeyse tamamı köke ulaşır.
Küçük bir balkon için de mantıklı mı?
Evet, hatta en kolay uygulama alanı saksılar. 10-15 saksılık bir balkonda 20 metre boru, birkaç damlatıcı ve bir musluk adaptörü işi görür. Bahçede ise 50 metrekarelik bir alan bile tek hattan rahatça beslenir.
Kurulum öncesi neye karar vermeliyim?
Üç soruya cevap verin: Su nereden gelecek (şebeke musluğu mu, depo mu)? Sulanacak alan kaç metrekare ve bitkiler hangi aralıklarla dizili? Sistem elle mi açılacak, zamanlayıcıyla mı?
Depodan besleme yapacaksanız yerçekimi basıncı gerekir; deponun tabanı sulama hattından en az 1-1,5 metre yukarıda olmalı. Bu konuda su depolama kaplarıyla sulama anlatan sayfadaki basınç mantığı işinizi kolaylaştırır.
Hangi malzemeleri almalıyım?
| Parça | Ne işe yarar |
|---|
| 16 mm PE ana boru | Suyu musluktan bahçeye taşıyan gövde hattı |
| Musluk adaptörü + hortum bağlantısı | Şebeke ya da depo çıkışını boruya bağlar |
| Filtre (elek tipi) | Damlatıcıları tıkayan kum ve tortuyu tutar |
| Basınç düşürücü | Şebeke basıncını 1-1,5 bara indirir |
| Damlatıcı ya da damlatıcılı boru | Suyu kök bölgesine damla halinde verir |
| Dirsek, T bağlantı, kör tapa | Hattı yönlendirir ve ucunu kapatır |
| Toprak kazığı / kelepçe | Boruyu yerinde tutar |
Damlatıcılı boru mu, düz boru + tek tek damlatıcı mı? Sıra sıra ekilmiş sebzede (domates, biber, fasulye) 30-33 cm aralıklı damlatıcılı boru en pratik. Saksı, çalı, meyve fidanı gibi dağınık yerleşimde düz boruya delik açıp ayarlanabilir damlatıcı takmak daha mantıklı.
Adım adım kurulum
- Krokiyi çizin. Bahçeyi kağıda dökün, sıraları ve saksıları işaretleyin. Ana hattın nereden geçeceğini ve kaç metre boru gerektiğini burada görürsünüz. Ölçüye %10 pay ekleyin.
- Musluk grubunu kurun. Sırayı bozmayın: musluk → (zamanlayıcı) → filtre → basınç düşürücü → boru adaptörü. Filtreyi basınç düşürücüden önce takmak, düşürücünün içindeki mekanizmayı tortudan korur.
- Ana boruyu serin. PE boru soğukken sert olur; güneşte 15-20 dakika bekletince yumuşar ve bağlantılara kolay girer. Boruyu bitki sıralarının hemen yanından, dönemeçlerde keskin kırım yapmadan geçirin.
- Yan hatları çıkarın. Ana borudan kollara ayrılacaksanız delik zımbasıyla delip T ya da başlangıç bağlantısı takın. Delikleri ölçüsünden büyük açmayın, sızdırır.
- Damlatıcıları yerleştirin. Her bitki için gövdeden 10-15 cm uzağa bir damlatıcı koyun. Fidan ve meyve ağaçlarında kök çeperi geniş olduğu için gövdenin iki yanına ikişer tane gerekir. Saksılarda 4 litre/saat tek damlatıcı çoğu bitkiye yeter.
- Hattı yıkayın. Uç tapasını takmadan suyu açın, borunun içindeki plastik kırıntıları 1-2 dakika akıtın. Sonra tapayı kapatın.
- Test edin ve süreyi ölçün. Sistemi çalıştırın, sızdıran bağlantıları sıkın. Bir damlatıcının altına ölçü kabı koyup 10 dakikada ne kadar verdiğini ölçün; böylece gerçek debiyi öğrenirsiniz.
- Sulama süresini kalibre edin. Sistemi çalıştırdıktan sonra toprağı 10-15 cm derinlikten kontrol edin. Nem 20 cm derine inmiyorsa süreyi uzatın. Toprak nemini ölçme konusundaki yöntemler burada tam olarak işe yarar.
- Zamanlayıcıyı ayarlayın. Sabah erken saat en verimlisidir. Her gün kısa değil, 2-3 günde bir uzun sulama yapın; kökler derine iner.
- Malç örtün. Boruların üzerine 3-5 cm saman, kabuk ya da kuru yaprak serin. Boru güneşten korunur, buharlaşma düşer.
Sık yapılan hatalar
- Filtre takmamak. Damlatıcı tıkanmalarının neredeyse tamamı bundan. Filtre eleğini ayda bir çıkarıp yıkayın.
- Basınç düşürücüyü atlamak. Şebeke basıncı damlatıcıları yerinden atar, bağlantılar patlar. Sistem ilk gün çalışır, ikinci hafta dağılır.
- Tek hattı çok uzatmak. 16 mm boruda hat 40-50 metreyi geçince sonundaki damlatıcılar cılız akar. Uzun bahçeyi iki hatta bölün.
- Damlatıcıyı gövdeye dayamak. Su doğrudan kök boğazına gelirse çürüme riski artar. Biraz uzağa alın.
- Her bitkiye aynı debiyi vermek. Lavanta ile hıyar aynı suyu istemez. Bitki türlerine göre su ihtiyaçlarını okuyup damlatıcı sayısını buna göre değiştirin.
- Kışın hattı boş bırakmamak. Donma