Sulama Atölyesi
Su Depolama Kaplarından Sulama Yapma
Musluk suyu her yıl biraz daha pahalı, yağmur ise çoğu bahçede oluğa akıp gidiyor. Bir varil ya da tanka biriktirilen su, küçük bir sebze parselini ya da balkon saksılarını haftalarca idare edebilir. Peki bu su gerçekten bitkiler için uygun mu, nasıl biriktirilir, basınç olmadan sulama yapılır mı? Aşağıda kendi başına kurmak isteyen biri için sırayla ilerliyoruz.
Önce merak edilenler
Yağmur suyu bitkiler için musluk suyundan iyi mi?
Genellikle evet. Yağmur suyunda klor ve kireç bulunmaz, sertliği düşüktür ve sıcaklığı ortam sıcaklığına yakındır. Özellikle ortanca, açelya, yaban mersini gibi asit sever bitkiler kireçli musluk suyuna kıyasla yağmur suyuyla belirgin şekilde daha iyi durur. Saksı toprağında zamanla oluşan beyaz kireç kabuğu da azalır.
Ne kadar su birikir?
Kaba bir hesapla, çatının 1 metrekaresine düşen 1 mm yağış yaklaşık 1 litre su verir. 20 metrekarelik bir garaj çatısı, 10 mm'lik bir yağışta yaklaşık 200 litre potansiyel taşır. Kaybı hesaba katarak bu sayının %20 kadarını düşmek gerçekçi olur. Yani küçük bir çatı bile 200 litrelik bir varili tek yağışta doldurabilir.
Depodaki su bozulur mu?
Işık ve sıcaklık girerse bozulur. Şeffaf kaplarda yosun oluşur, açık ağızlı kaplarda sivrisinek ürer. Kapalı, ışık geçirmeyen ve gölgede duran bir kapta su aylarca kullanılabilir durumda kalır.
Adım adım kurulum
- Kap seçimi. Gıda sınıfı plastik varil (genelde 100–220 litre) ya da hazır yağmur suyu tankı en pratik seçenek. Daha önce kimyasal, boya ya da yakıt taşımış bidonları kullanmayın. Koyu renkli veya opak olması yosunu engeller. Birden fazla kabı alt kısımlarından hortumla birbirine bağlayarak kapasiteyi büyütebilirsiniz.
- Zemin hazırlığı. 200 litre su 200 kilogramdan fazla ağırlık demek. Kapı düz, sağlam bir zemine, tercihen 40–60 cm yükseklikte beton blok ya da sağlam bir sehpa üzerine oturtun. Yükseklik iki işe yarar: musluk altına kova sığar ve yer çekimiyle basınç elde edersiniz.
- Su girişi. En kolay yol, çatı oluğunun inişine bir yağmur suyu ayırıcısı takmak. Ayırıcı yoksa oluk inişini kesip doğrudan kapağa yönlendirebilirsiniz. Girişe mutlaka ince tel ya da tül süzgeç koyun; yaprak, kuş pisliği ve kum içeri girmesin.
- İlk yağışı kaçırın. Çatının üzerindeki toz ve birikinti ilk 5–10 dakikada yıkanır. Bu suyu depoya almamak, içindeki tortuyu ciddi biçimde azaltır. Basit bir yol: yağış başladıktan bir süre sonra giriş hortumunu kaba yönlendirmek.
- Taşma çıkışı. Kap dolduğunda fazla su bir yere gitmeli. Üst kısma bir çıkış açıp hortumla suyu binadan uzağa, bir çiçek yatağına ya da ikinci varile yönlendirin. Bu adımı atlamak temel duvarına su vermek anlamına gelir.
- Musluk ve dip boşluğu. Musluğu tabandan 5–10 cm yukarıya monte edin; altta kalan boşluk tortu haznesi olarak çalışır. En dipte ayrı bir tahliye ağzı varsa yılda bir kez çamuru buradan boşaltırsınız.
- Sulamaya bağlama. Üç seçenek var: kovayla elde taşımak, hortumla yer çekimi akışı kullanmak, ya da küçük bir dalgıç/bahçe pompası eklemek. Yer çekimi akışı damlama borularını besleyebilir ama basınç düşüktür; bu durumda ana boru çapını büyük tutun, hat uzunluğunu kısaltın ve basınç düzenleyicisi olmayan, düşük basınçta çalışan damlatıcı seçin. Süzgeç kullanmak şart, aksi halde damlatıcılar tıkanır.
- Kullanım sırası. Depo suyunu değerli kabul edin: önce fide ve yeni dikimler, sonra sebzeler, en sonda çim. Toprağın nemini elle ya da bir nem ölçerle kontrol edip gerçekten gerekiyorsa sulayın; boş yere harcanan her litre, kuru günlerde eksik kalır.
- Bakım takvimi. Süzgeci ayda bir temizleyin, kapak sızdırmazlığını kontrol edin. Sonbaharda oluk temizliği yapın. Donma riski olan bölgelerde kışa girerken depoyu boşaltın veya suyu üçte iki seviyede bırakıp musluğu açık konumda saklayın; buz genişleyerek plastiği çatlatabilir.
Hangi su nereye?
| Kaynak | Uygun kullanım | Dikkat |
|---|
| Çatıdan yağmur suyu | Sebze, meyve, saksı, fide | Süzgeç ve kapalı kap şart |
| Klima yoğuşma suyu | Süs bitkileri, saksılar | Mineral içermez, gübreyle dengelenir |
| Sebze yıkama/haşlama suyu (tuzsuz, soğutulmuş) | Bahçe bitkileri | Tuzlu ve yağlı su asla kullanılmaz |
| Uzun süre bekletilmiş durgun su | Ağaç dipleri, çalılar | Kokuyorsa yaprak üzerine dökmeyin |
Sık yapılan hatalar
- Şeffaf bidon kullanmak. İki hafta içinde yeşil yosun tabakası oluşur, damlatıcılar tıkanır.
- Kapağı açık bırakmak. Sivrisinek üremesi ve yaprak birikimi bu tek hatadan doğar.
- Taşma çıkışı koymamak. Yoğun yağışta su duvar dibine dolar, nem problemi başlar.
- Depoyu güneşte tutmak. Isınan su hem bozulur hem de sıcak günlerde kök şoku yapar.
- Asbestli veya boyalı çatıdan toplama. Yenebilir ürünlerin sulamasında bu tür yüzeylerden gelen suyu kullanmayın; süs bitkilerine ayırın.
- Yer çekimi hattına standart damlama seti bağlamak.