Sulama Atölyesi
Bahçe Suyu Taş Havuz Tasarımı Ve Sulama
Bahçenin köşesinde duran taş havuz çoğu evde yalnızca dekoratif bir detay olarak kalır. Oysa içindeki su, doğru kurgulandığında bahçenin büyük bölümünü besleyebilecek bir kaynaktır. Aşağıda, kafanızda dolaşan soruları tek tek ele alarak taş havuz sulama sistemi kurulumunu baştan sona anlatıyorum.
Taş havuzdaki su sulamaya uygun mu?
Cevap havuzun ne olduğuna bağlı. Yağmur suyu ve şebeke suyuyla dolan, içinde balık ya da yosun olan dekoratif bir havuzun suyu bitkiler için genellikle çok iyidir; hatta içindeki organik madde hafif bir gübre etkisi yapar. Ancak şu üç durumda dikkat gerekir:
- Klor veya yosun ilacı atıldıysa: Kimyasal ekledikten sonra en az bir hafta o suyu bitkiye vermeyin.
- Havuzun içi boya veya kaplama malzemesiyle kaplandıysa: Kaplamanın su ile temasa uygun olduğundan emin olun.
- Su uzun süre durgun ve kokuyorsa: Kokan su oksijensiz demektir; kök bölgesine verildiğinde faydadan çok zarar getirir. Önce su hareketlendirilmeli.
Hangi pompayı seçmeliyim?
Burada iki soruya yanıt vermeniz gerekiyor: suyu ne kadar yükseğe ve ne kadar uzağa taşıyacaksınız? Pompa kutusunda yazan "maksimum yükseklik" değeri, o pompanın hiç debi vermediği noktadır; gerçek çalışma noktanız bunun yarısı civarındadır. Bahçe ölçeğinde tercihler şöyle:
| Kullanım | Pompa tipi | Not |
| Küçük havuz, hortumla elde sulama | Dalgıç (submersible) pompa | Sessiz, kurulumu kolay |
| Damlama hattı besleme | Basınçlı dalgıç veya hidrofor | En az 1–1,5 bar basınç gerekir |
| Elektriksiz çözüm | El pompası veya sifon | Havuz, yataklardan yüksekteyse sifon çalışır |
Damlama sistemi kuracaksanız düşük basınçlı süs havuzu pompaları yetersiz kalır; damlatıcılar açılmaz, hattın sonu susuz kalır.
Adım adım kurulum
- Havuzun derinliğini ve hacmini ölçün. Uzunluk × genişlik × ortalama derinlik (metre) × 1000 = litre. 2 m × 1 m × 0,4 m bir havuz yaklaşık 800 litredir. Bu sayı, kaç metrekare bahçeyi kaç gün besleyebileceğinizi gösterir.
- Emiş noktasını belirleyin. Pompayı havuz tabanına doğrudan koymayın. Tabandaki çamur ve yaprak çürüğü sisteminizi ilk haftada tıkar. Pompayı bir tuğla ya da düz taş üzerine, tabandan 10–15 cm yukarıya yerleştirin.
- Ön filtre kurun. Pompanın emişine sünger ya da file kılıf geçirin. Ardından hat üzerine yıkanabilir bir disk ya da elek filtre koyun (damlama için 120 mesh idealdir). İki kademeli filtreleme, taş havuz suyuyla çalışan sistemlerin en kritik parçasıdır.
- Ana hattı çekin. Havuzdan çıkan hortumu bahçenin en uzak noktasına doğru döşeyin, sonra yan hatlara bölün. Hortumu güneşte açıkta bırakmak yerine toprakla ya da malçla örtmek, hem ömrünü uzatır hem yosun oluşumunu azaltır.
- Basınç düşürücü ve vana ekleyin. Damlama hattı 1–2 bar arasında en verimli çalışır. Hattın başına bir küresel vana koyarsanız bölge bölge sulama yapabilirsiniz.
- Kuru çalışma korumasını ihmal etmeyin. Su seviyesi düştüğünde pompayı durduran şamandıralı şalter, pompanızı yanmaktan kurtarır. Otomatik zamanlayıcı kullanacaksanız bu parça zorunlu sayılır.
- Elektrik güvenliğini sağlayın. Prizleri kaçak akım rölesine bağlayın, bağlantıları su almayan bir kutu içinde ve havuz seviyesinin üstünde tutun.
- Test edin. Sistemi 20 dakika çalıştırıp hattın en son damlatıcısına elinizi tutun. Su gelmiyorsa ya filtre tıkalı ya basınç yetersizdir.
- Havuzun beslenmesini planlayın. Çatı olukları havuza yönlendirilebilir; yağmur suyu, kireç oranı düşük olduğu için bitkiler açısından şebeke suyundan daha iyidir. Depolama kaplarıyla birlikte çalışan bir düzen kurmak, susuz kalma riskini iyice azaltır.
- Sulama zamanını ve süresini oturtun. Sabah erken saatler en verimlidir. Süreyi belirlerken toprağı elle veya nem ölçerle kontrol edin; havuzdan su geliyor diye fazla sulamak, kök çürümesinin en yaygın nedenidir.
Sık yapılan hatalar
- Filtresiz kurulum. En yaygın hata. Yosun parçacıkları damlatıcıları haftalar içinde kapatır ve fark etmezsiniz; bitkiler kururken sistemin çalıştığını sanırsınız.
- Havuzu tamamen boşaltmak. İçinde balık ya da bitki varsa suyun üçte birinden fazlasını bir seferde çekmeyin. Ani seviye düşüşü sıcaklığı ve oksijeni bozar.
- Pompayı çamurun içine bırakmak. Hem pompa ömrü kısalır hem su bulanır.
- Klorlu suyu doğrudan kullanmak. Havuzu şebeke suyuyla doldurduysanız bir gün beklemek klorun uçması için genellikle yeterlidir.
- Kışa hazırlıksız girmek. Donmadan önce pompayı ve hatları boşaltın. İçinde kalan su donarsa hem hortum çatlar hem pompa gövdesi kırılır.
- Fide ve yaprak üstüne püskürtmek. Havuz suyundaki organik madde yaprakta leke ve mantar riski yaratır. Suyu kök bölgesine verin.
-